شناسایی علائم مسمومیت با مازوت و اقدامات اضطراری نجات جان, مازوت یا نفتکوره، باقیمانده چسبنده و سنگین پالایش نفت خام است که حاوی مقادیر قابلتوجهی گوگرد، هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای (PAH) و فلزات سنگین میباشد.

این سوخت فسیلی اگرچه به دلیل ارزانی در نیروگاهها، صنایع و کشتیرانی کاربرد گسترده دارد، اما سوختن آن منبع اصلی انتشار اکسید گوگرد، اکسید نیتروژن و ذرات معلق است که مستقیماً باعث بارانهای اسیدی، بیماریهای تنفسی و سرطان میشوند.

تماس، بلعیدن یا استنشاق بخارات مازوت میتواند مسمومیت حاد یا مزمن را به همراه داشته باشد که نیازمند اقدام فوری است.\\علائم مسمومیت مازوت در سیستمهای مختلف بدنعلائم مسمومیت با مازوت بسته به مسیر ورود (استنشاق، بلعیدن، تماس پوستی یا چشمی) و میزان تعرض، از ملایم تا تهدیدکننده جان متفاوت است. در ادامه مهمترین علائم بر اساس سیستمهای تحتتأثیر دستهبندی شدهاند\۱.

علائم مربوط به چشم، گوش، بینی و گلو\سوزش، درد و احساس جسم خارجی در چشم، بینی، گوش، لبها و زبانالتهاب شدید گلو با دشواری در بلعیدن و تنفسکاهش بینایی یا کوریت موقت\۲. علائم گوارشی (معده و روده)\تهوع و استفراغ مکرر (ممکن است حاوی خون باشد)درد شدید معده و شکماسهال یا یبوست ناشی از تحریک رودهخطر سوراخ شدن مری یا معده در موارد شدید\۳.

دمه ریه شیمیایی با علائم عفونتهای ثانویهآسپیراسیون (ریزش ماده به ریه) منجر به زخمهای جدی و فیبروز\۵.

علائم عصبی\سرگیجه، سرخوشی، بیحالی و خوابآلودگی عمیقتشنج، تلهتله کردن در گفتار و ناتوانی در راه رفتن (اتاکسی)کاهش سطح هوشیاری، کما و افسردگی عصبیسردرد شدید و مشکل در تمرکز\۶.

علائم پوستی\احمرار، حبابسازی و سوختگی شیمیایی در محل تماسزخمهای عمیق و ناخالصیپذیر در صورت عدم شستشوی فوریجذب سموم از طریق پوست باعث مسمومیت سیستمی میشود\اقدامات اولیه و پشتیبانیهای اضطراری در صورت بروز هرگونه تماس یا مسمومیت با مازوت، انجام مراحل زیر میتواند جانبخش باشد\تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ یا مرکز سموم ۱۹۰ (۲۴ ساعته، ۷ روز هفته)انتقال فرد به محیط با هوای تازه در صورت استنشاق دود یا بخاربررسی مجاری تنفسی، تنفس و گردش خون (ABC)شستشوی وفیر پوست یا چشمهای آلوده با آب سرخابی برای حداقل ۱۵ دقیقهممنوعیت وادار کردن به استفراغ مگر با دستور پزشک (خطر آسپیراسیون و سوختگی مجدد مری)در صورت بلعیدن دادن آب یا شیر (اگر فرد بیهوش یا تشنجی نباشد و بلعیدن مشکل نداشته باشد)عدم دادن هیچ چیز از راه دهان در صورت کاهش سطح هوشیاری، تشنج یا استفراغحفظ ظروف یا بطریهای حاوی مازوت برای شناسایی توسط تیم پزشکی\اقدامات در بخش اورژانس و درمانهای تخصصیتیم پزشکی در بیمارستان اقدامات زیر را بر اساس شدت مسمومیت انجام میدهد\نظارت بر علائم حیاتی فشار خون، نبض، تنفس، دما و اکسیژنسنجیبرونکوسکوپی برای ارزیابی سوختگی مجاری تنفسیاندوسکوپی بالا برای بررسی مری و معدهرادیوگرافی قفسه سینه و اکوکاردیوگرامشستشوی معده (گاواژ) در صورت بلعیدن اخیر و عدم خطر سوراخترویق مایعات ونسواری، تصحیح الکترولیتها و اسید-بازداروهای ضدسم، برونکودیلاتورها، کورتیکواستروئیدها و آنتیبیوتیکهای پیشگیرانهپشتیبانی تنفسی اکسیژندرمانی، CPAP، بایپپ یا ونتیلاتور مکانیکیدربمان زخمهای پوستی شستشوی تکراری، دبریدمان و پوستپوستی در موارد شدید\عوارض درازمدت و خطرات جانبیبدون درمان سریع و کامل، مسمومیت مازوت میتواند عواقب غیرقابلبرگشتی داشته باشد\فیبروز و تنگی مری (استریکچر) با دشواری بلعیدن مزمنفایبروز ریه و کاهش دائمی کارکرد تنفسینابینایی ناشی از سوختگی قرنیه و آسیب عصب بیناییبافتمردگی (نکروز) و عفونتهای ثانویه منجر به سپسیس و شوکافزایش ریسک سرطانهای ریه، پوست و مثانه به دلیل PAHهااختلالهای عصبی مزمن بیحالی، اختلال حافظه و اعصاب محیطی\پیشگیری و نکات ایمنی حیاتیبهترین راه مقابله با خطرات مازوت، پیشگیری از تعرض است\استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (دستکش، ماسک، عینک، لباسپوشش کامل) در محیطهای کاریتهویه مناسب و سیستمهای جمعآوری بخار در محلهای ذخیره و سوختننگهداری مازوت در ظروف مخصوص، برچسبدار و در دسترسنیز کودکانآموزش پرسنل برای واکنش صحیح در نشت، آتشسوزی و مسمومیتمراقبتهای دورهای سلامتی کارکنان معرض (اسپیروومتری، چکاپ چشم، پوست و خون)جایگزینی تدریجی با سوختهای پاکتر (گاز طبیعی، انرژیهای تجدیدپذیر) در نیروگاهها و صنایع\هشدار!

این مطلب تنها جنبه اطلاعرسانی و آموزشی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی نیست. در هر مورد مسمومیت یا شک به آن، بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ یا مرکز سموم ۱۹۰ تماس بگیرید.