دانشمندان در یک مقاله تازه منتشرشده اعلام کرده‌اند که کودکان ساکن کشور‌های درگیر جنگ، در سطح مولکولی و دی‌ان‌ا دچار صدمه‌هایی می‌شوند که می‌تواند اثرات ماندگار بر سلامت آن‌ها بگذارد.

پژوهشگران دانشگاه ساری در انگلستان برای نخستین بار نمونه‌های بزاق جمع‌آوری شده از ۱۵۰۷ کودک پناهنده سوری را بررسی کردند که در اردوگاه‌های موقت لبنان زندگی می‌کنند. این کودکان در بازه سنی ۶ تا ۱۹ سال قرار داشتند و دی‌ان‌ای آن‌ها برای تحلیل متیلاسیون مورد ارزیابی قرار گرفت. در این فرآیند، مواد شیمیایی به ماده ژنتیکی اضافه می‌شود که می‌تواند ژن‌های خاص را روشن یا خاموش کند.

پژوهشگران همچنین با انجام نظر‌سنجی از کودکان و سرپرستان آن‌ها، می‌زان تعرض به جنگ را سنجیدند. نتایج منتشرشده در مجله جاما روانپزشکی (https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/article-abstract/۲۸۲۶۰۸۲) نشان داد که کودکان با تعرض بیش‌تر به جنگ، تغییرات گسترده‌تری در دی‌ان‌ای داشتند و چندین ناحیه خاص ژنوم دچار تحول شده بودند. برخی از این نواحی در انتقال پیام‌های عصبی نقش دارند و هر‌گونه تغییر در آن‌ها می‌تواند پیامد‌های جدی داشته باشد.

پژوهش‌های پیشین ثابت کرده بود که صدمه‌های روانی دیگر مانند تروما، فقر و سوءمعامله نیز می‌توانند تغییرات در دی‌ان‌ای ایجاد کنند. اما تغییرات ناشی از جنگ، الگو‌های متمایزی دارد و نواحی بی‌نظیری از ژنوم را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این امر می‌تواند اثرات جسمی و روانی منحصر‌به‌فردی بر قربانیان جنگ بگذارد، از جمله کند شدن روند رشد و توسعه بخش‌های مختلف مغز.

کدام کودکان در جنگ آسیب مولکولی بیش‌تری می‌بینند؟

یافته مهم دیگر این تحقیق که بخشی از مطالعه هم‌گروه‌ی بایوپاث (BIOPATH) بر روی کودکان مهاجر است (https://link.springer.com/article/۱۰.۱۰۰۷/s00127-۰۲۲-۰۲۲۲۸-۸)، تأثیر شدید‌تر جنگ بر دی‌ان‌ای دختر‌ها در مقایسه با پسر‌ها بوده است. ژن‌های درگیر در پاسخ به استرس و رشد مغز، بیش‌ترین تحولات را در دختران نشان دادند. محققان پیش‌بینی می‌کنند که به همین دلیل، اثرات جنگ می‌تواند به شکل جدی‌تر و طولانی‌تر در دختران ظاهر شود و چالش‌های سلامتی جدی برای آن‌ها ایجاد کند.