اختلال مسخ شخصیت علائم، علل و روشهای در مان گسست از خویشتن

بسیاری از افراد در طول زندگی خود تجربهای کوتاه از احساس جدایی از بدن یا محیط اطراف را تجربه میکنند که به آن اختلال مسخ شخصیت یا غیرواقعیسازی میگویند. این وضعیت با دورههایی از تماشای خود از بیرون بدن یا احساس قرار داشتن در یک خواب و رؤیا مشخص میشود و ممکن است از چند دقیقه تا به ندرت چندین سال ادامه یابد.

اختلال مسخ شخصیت چیست؟

اختلال مسخ شخصیت که با نام اختلال غیرواقعیسازی نیز شناخته میشود، شامل دو تجربه اصلی است جدایی از افکار، احساسات و بدن که مسخ شخصیت نامیده میشود، و جدایی از محیط اطراف که غیرواقعیسازی نام دارد. افراد دچار این اختلال با واقعیت ارتباط خود را از دست نمیدهند و میدانند که ادراکهایشان واقعی نیست، اما این احساس میتواند بسیار آزاردهنده باشد.

علل و عوامل خطر

محققان هنوز دلیل دقیق این اختلال را مشخص نکردهاند و در نیمی از موارد پزشکان نمیتوانند عامل خاصی را تشخیص دهند. با این حال، ترکیبی از عوامل بیولوژیکی و محیطی نقش دارد. سیستم عصبی با واکنش کمتر به احساسات، برخی اختلالات شخصیتی، بیماریهای جسمی مانند تشنج، و تجربه استرس شدید یا تروما از جمله عوامل پیشنیاز هستند. تروماهای کودکی، بدرفتاری، تصادف، بلایای طبیعی، مرگ ناگهانی عزیزان، خشونت و جنگ میتوانند محرک بروز علائم با شند.

علائم اصلی

نشانه اصلی احساس قطع ارتباط است که میتواند شامل جدایی از خود، احساس رباتگونه بودن، تماشای خود از بیرون بدن، زندگی در دنیایی رؤیایی، و همراهی افسردگی، اضطراب یا پانیک باشد. برخی افراد علائم خفیف و گذرا تجربه میکنند، در حالی که برای دیگران علائم مزمن و ناتوانکننده شده و عملکرد روزمره را مختل میکند. ارتباط تنگاتنگی بین حملات پانیک و بروز موقت علائم مسخ شخصیت نیز وجود دارد.

فرآیند تشخیص

هیچ آزمایش آزمایشگاهی مشخصی برای تشخیص این اختلال وجود ندارد. پزشک معمولا آزمایشهای خون و تصویر برداری مانند امآرآی یا سیتیاسکن را برای رد بیماریهای جسمی یا عوارض دارویی دستور میدهد. سپس بیمار به متخصصان سلامت روان مانند روانپزشک، روانشناس یا مددکار اجتماعی روان پزشکی ارجاع داده میشود که با مصاحبه با لینی تجربیات و عملکرد فرد را ارزیابی میکنند.

رویکردهای در مانی

هدف در مان مقابله با عوامل استرسزاست و بر نامه در مانی بر اساس سلامت عمومی، محرکها و شدت علائم تدوین میشود. در مان اغلب ترکیبی از روشهای روان در مانی است. در مان شناختی-رفتاری (CBT) بر تغییر الگوهای تفکر و رفتار تمرکز دارد. در مان دیالکتیکی-رفتاری (DBT) برای تحمل احساسات دشوار و موارد تروما مفید است. روش EMDR برای مقابله با استرس پس از سانحه و کابوسها به کار میرود. خانواده در مانی، هنر و موسیقی در مانی، تکنیکهای ذهنآگاهی و مدیتیشن، هیپنوتراپی با لینی و دارو در مانی ضدافسردگی یا ضداضطراب (مانند دزیپرامین) از دیگر گزینهها هستند. اگرچه داروی مخصوص مسخ شخصیت وجود ندارد، اما در مان اختلالات همراه میتواند موثر باشد.

پیشگیری و پی شبینی

جلوگیری کامل ممکن نیست، اما تشخیص زودرس و مداخله سریع پس از تجربه رویدادهای ترووماتیک میتواند احتمال بروز اختلال را کاهش دهد. به بودی کامل برای بسیاری از افراد امکانپذیر است؛ برخی به طور خودبهخود به بودی مییابند و دیگران با در مان و مقابله با محرکها کنترل میشوند. ادامه در مان برای پیشگیری از عود ضروری است.

آمار و سوالات رایج

تجربه گذرا مسخ شخصیت بسیار رایج است و حدود نیمی از مردم در زندگی خود تجربه میکنند، اما اختلال واقعی و مزمن در کمتر از ۲ درصد جمعیت رخ میدهد. میانگین سنی ابتلا ۱۶ سال است و به ندرت پس از ۴۰ سالگی آغاز میشود. تفاوت کلیدی با روانپریشی در حفظ آگاهی و درک ناواقعی بودن احساسات است. این اختلال یک نوع وضعیت تجزیهای است که میتواند حافظه، هویت و ادراک را تحت تأثیر قرار دهد.